او جهانی ترین موسیقیدان ایرانی است

آشنایی من و آقای شجریان و آقای کلهر به پیش ازهمکاری چهارنفره ما درگروه پیشین مان باز می گردد.آقای شجریان را قریب به سی سال پیش و به واسطه همکاری جسته و گریخته مان می شناختم و اقای کلهر را مدتی بعد.بیشتر فعالیت من بر موسیقی سازی متمرکز بود تا اینکه 15 سال پیش برای تدریس موسیقی ایران در یکی از دانشگاههای هنری امریکا به مدت یکسال به کالیفرنیا رفتم و در انجا با کیهان کلهر ملاقات داشتم.انجا کنسرت هایی برگزار کردیم که اقای حدادی هم در کنارمان بود.طی ان سالها،بسیاری از هنرمندان  و علاقه مندان موسیقی اصرار کردند که با اقای شجریان کارهای مشترکی انجام دهیم.آقای کلهر این ماجرا را دنبال کرد.انستیتوی ورلدموزیک که یکی از بزرگ ترین کمپانی های موسیقی ملل و از برنامه گزاران کنسرت های این سبک در امریکاست،از ما برای برگزاری کنسرتی در این کشور دعوت کرد که مذاکرات و گفت و گو ها با اقای کلهر انجام می شد.بلاخره  این موضوع به نتیجه رسید و دیگر من در کنار دو دوستم بودم ،شجریان دوست قدیمی ترم و کلهر دوست جوان ترم.واقعا این دوره همکاری ،حس و حال خوبی  برای همه ما داشت و ما واقعا به هم احساس  نزدیکی و دوستی می کردیم.اگر ان کار را شروع کردیم به دلیل همان احساس نزدیکی بود و اگر هم تمام شد باز به دلیل حفظ ان دوستی بود.دلمان نمی خواست که کارمان به کاری روزمره و تکراری تبدیل شود و مردم صرفا به خاطر اینکه چند اسم را کنارهم می بینند.به کنسرت ما بیایند.در ان گروه تا جایی که موسیقی ما را ارضا می کرد ،به کارمان ادامه دادیم و بعد هرکدام از ما بیشتر سعی کردیم به فعالیت های شخصی خودمان برسیم.به ویژه اینکه همه ما افراد گرفتاری بودیم و باید به مسوولیت مان در پروژه های دیگر می رسیدیم .در طول سال هایی که کلهر را شناختم ایشان را واقعا از نظر خلاقیت در موسیقی بسیار خوب دیدم.و عموما حس بسیار خوب و نزدیکی به اثار ایشان دارم.یادم می اید اولین بار نوازندگی ایشان را وقتی بسیار کم وسن سال بودند، در گروهی دیدم.در میان اعضای  ان گروه اقای کلهر  و نوازندگیشان واقعا برجسته تر بود.دیدم نوازنده ای انجا نشسته که مجنون وار ساز می زند و انگار با سازش یکی شده است..کیهان کلهر اصلا خود را به فرمول ها و شیوه های دیکته شده نوازندگی پایبند نمی کند و اساسا نوازنده ای است که به خود و سازش،فرصت آزاد شدن از این قید وبند ها را می دهد.به معنای کامل کلمه ،با سازش پرواز می کند.جدا از تکنیک بالای او در نوازندگی،یکی از ویژ گی های برجسته کلهر ،حرکات دلنشین با سازش است که ضمن طبیعی بودن ،برای اجرای زنده بسیار مناسب و دیدنی است. هم محتوا دارد و هم تکنیک و هم تماشایی است.

 تکنیک کمانچه کلهر،واقعا متفاوت است و او خود را به شیوه های سنتی نوازندگی و جملات کلاسه بندی شده و نگاه های تک بعدی به کمانچه محدود نکرده است.یعنی به خود نمی گوید که چون سازم ساز سنتی ایرانی است پس باید تنها به یک شکل  وشیوه  به ان بنگرم.او در این ساز ایرانی ،ایران را با تمام فرهنگ هایش در نظر گرفته است و سازی چون کمانچه را  که اتفاقا در بافت های مختلف فرهنگی بستر دارد.با همین دیدگاه نواخته است.مثل نگاهی که من به تار و سه تار دارم.برای من مهم نیست که در دوره قاجار چگونه تار می زده اند.برای من،تاریخ فرهنگ ایران مهم است و قاجار را به عنوان تاریخ موسیقی ایرانی قلمداد نمی کنم.

در همان روزهای ابتدای همکاری از این ویژگی کلهر بسیار لذت بردم و بعد از ان بود که کلهر ثابت کرد نگاهش بسیار فراتر از این ماجرا است.او به موسیقی نواحی ایران نگاه ویژه ای داشت و بعد ها هم دید ویژه خود را به موسیقی  جهانی آشکار کرد.کلهر در عین اینکه اصالت موسیقی ایرانی را حفظ می کند.به تکرار مکررات تن نمی دهد. و موسیقی او بسیار زنده و پویا خلق می شود.کنسرت هایی که اقای کلهر و شجریان در ایران و سایر نقاط برگزار کردند.بسیار به نفع موسیقی ایرانی بوده و هست و ما هنوز از خاطره ان روزها لذت می بریم و هر ازگاهی که با آقای شجریان درباره کنسرت های خارج از ایران در ان روزها و اتفاقاتی که در کنسرت ها می افتاد.صحبت می شود.حس خوبی پیدا می کنیم.کنسرت دادن درایران کار واقعا دشواری است. و هر از گاهی دلمان می خواهد که به خارج از ایران برویم  و با خیال راحت ساز بزنیم و برنامه اجرا کنیم.به هرترتیب ،این اجراها موسیقی ایران را به دنیا معرفی کرد و موسیقی ما را از پیله ناخواسته اش خارج کرد.ولی نکته تاسف آور این است که ما هنوز برای اجرای کنسرت در ایران مشکل مواجهیم.تنها آرزوی من همیشه این بوده و هست که در ایران کنسرت بدهیم اما واقعا لازم است که هراز گاهی به خارج از کشور برویم و اجرا داشته باشیم و بدون دغدغه و با احترام با ما رفتار شود.متاسفانه گاه چنان موضع گیری های زننده ای از سوی مسوولان موسیقی درباره آن می بینیم که موسیقیدان خجالت می کشد.

 امروز که قرار است ما با گروه  و افرادی جدید،کاری را در کنار کیهان کلهر آغاز کنیم،قطعا تکراری در کار نخواهد بود.اگر چه نمی توان پیش بینی کرد اما تلاشمان بر این است در ابتدا یه یک حس یکدست برسیم و بعد به صحنه بیاییم.بی شک تصمیم مان بر این است که کارهای متفاوتی را در کنار هم شروع کنیم.واقعا باید به وجود آهنگ ساز و نوازنده ای چون کلهر افتخار کرد.او با  سابقه 10-15 ساله وارد پروژه های بسیار بزرگی در جهان شد.که همین مساله هم باعث پیشرفتش شد.و به علت تاثیری که این پروژه های بزرگ داشتند موسیقی کلهر در سطح دنیا به خوبی معرفی شد.می توانم به جرات بگویم که کلهر شناخته شده ترین موسیقی دان ایرانی در دنیاست.البته هستند افرادی که در جای های معدودی معروف بوده اند اما این مطرح بودن،هم چون کلهر فراگیر نبوده است.ایشان به دلیل شرکت در پروژه های بزرگ و جهانی و همکاری با افراد بسیار معتبر جهانی راهی را باز کرد تا سازش و موسیقی ایران و نام کشورمان را در دنیا مطرح کند.به نظر من نباید با این مساله به صورت فردی برخورد کرد.به خصوص در وضعیت سیاسی ای که امروز .ایران در جهان قرار دارد.موسیقی ایرانی در زمینه خنثی کردن تبلیغات سوء علیه ایران بسیار موفق عمل کرده است.در حالی که در کشور خودمان برخورد با موسیقی سرشار است از بد فهمی  وبی مهری ها.در طول سه دهه گذشته همواره موسیقی نام خوشی از ایران در کشورهای مختلف به جای گذاشته  و بسیاری از بداندیشی ها را درباره ایران برهم زده است و کیهان کلهر به شکل خستگی ناپذیری نقشی بارز در این مسیر داشته است.نام کلهر با نام سازش و نام ایران در جهان معرفی شده است و باعث اعتبار موسیقی ایران و فرهنگ ایرانی شده است.  

با تشکر از آقای "علیرضا محمودی" که متن را برای وبلاگ آماده و ارسال فرمودند.

" شهر خاموش "کاری هیپنوتیزمی است که یاد حلبچه را در خاطر زنده میکند،(یک روستای کردنشین که توسط صدام حسین نابود شد) و کمانچه با ناله هایی که براساس ملودی سنتی ترکی سر میدهد فضای این موسیقی را به یک سوگواری بدل میکند.
"شهر خاموش" آلبوم جدیدیست که کیهان کلهر آن را به همراه کوارتت زهی بروکلین رایدر (Brooklyn Rider)  اجرا کرده.
کار با زمزمه ی حزین بداهه نوازی سازهای زهی آغاز میشود که به گونه ی ترسناکی به نوای گردش غبار در ویرانه ها میگراید،با یک ملوی کردی که جلودار ساختن دوباره ی دهکده ی ویران شده ست و این برای کیهان کلهر یک طنین خاص دارد.صدای کمانچه"گرم است و خیلی نزدیک به صدای انسان".این را کلهر در یک تماس تلفنی از تهران میگوید،جایی که در حال حاضر زندگی میکند.
او آموختن کمانچه را از هفت سالگی شروع کرد و در سن سیزده سالگی در ارکستر ملی رادیو و تلویزیون ایران مینواخت.کلهر بعد از انقلاب اسلامی کشور را ترک کرد(وقتی دانشگاهها برای چندین سال تعطیل بودند) و چند سال در کشورهای غربی از جمله کانادا(زمانی که در رشته ی آهنگسازی در دانشگاه Carleton در اتاوا تحصیل میکرد) زندگی کرد.او میگوید دلیل ترک کردن ایران،سیاسی نبوده و تنها برای پیشبرد  مطالعات موسیقیایی ایشان بوده است.

سایز اصلی

 کیهان کلهر اعضای Brooklyn Rider را در سال 2000 و در Tanglewood و در جاده ی ابریشم یویوما ملاقات کرد. اعضای این کوارتت :

 تصویر اصلی

Colin Jacobsen ,violinist
Jonathan Gandelsman, violinist
Nicholas Cords, violist
Eric Jacobsen, cellist

"شهر خاموش " نتیجه ی هشت سال آموختن و آزمون است. "Cords” میگوید: "ما از ملاقات اولمان با هم خیلی لذت بردیم.مجذوب دنیایش شدیم،اما در ابتدا حتی رویای ساختن چنین اجرایی با هم را نداشتیم."

 آغاز "شهر خاموش"بداهه نوازی شده ست،یک خاصیت  که از موسیقی اصیل ایرانی جدایی ناپذیر است.چیزی که در آن نوازندگان کارشان  را بر پایه ی منتخبی از ملودیها و مایه هایی قرار میدهند که در موسیقی ایرانی ردیف نامیده میشود.موسیقیدانان غربی به ندرت بداهه نوازی میکنند،اما بروکلین رایدر تمام تواناییهایش را در تعامل با کیهان کلهر قرار داد.”Cords”و “Jacobsen” در سفرشان به ایران در سال 2004 تحت آموزشهای پیش نیاز قرار گرفتند. ”Cords” میگوید:"بداهه نوازی ثمره ای از دوستی ماست."

اعضای بروکلین رایدر همچنین باید می آموختند که چگونه خود را با مقامها و ربع پرده های رایج در موسیقی خاورمیانه وفق دهند.

سایز اصلی

 کیهان کلهر در گروه نوازیهای میان فرهنگی متبحر است.او کارهای موفق فراوانی  در این گونه همکاریها دارد،همچون غزل،یک موسیقی دونفره با شجاعت حسین خان،نوازندگی خوب  کمانچه و سیتار به گفته ی کلهر "بیشتر به خاطر خویشاوندی دو فرهنگ " و ارتباطهای تاریخی بیشمار است.
او همچنین اجرایی با ارکستر فلارمونیک نیویورک و در فستیوال موتزارت داشته ست.در 18 اکتبر نیز در کارنگی هال)Carnegie Hall ( بر روی صحنه خواهد رفت.کلهر به خاطر دخالت دولت در اجرای کنسرت، بندرت در ایران برنامه اجرا میکند.
کیهان کلهر،تکنیکهای جدیدی را وارد کمانچه نوازی کرده مانند نواختن با انگشتان.همچنین او بر درک عمیق داشتن از فرهنگهای موسیقیایی،که با آنها سرو کار دارد ، اصرار می ورزد.
"امروزه با این همه همکاریهای موسیقیایی و موسیقی تلفیقی ،آشکار است که اجراکنندگان واقعا فرهنگ یکدیگر را نمیشناسند."او اضافه میکند:"گاهی اوقات، فکر می کنم تولیدکنندگان تنها چهار نوازنده مختلف را از چهار فرهنگ متفاوت در استودیویی جمع می کنند و از آنها می خواهند تا بدون تمرین و آمادگی قبلی با هم ساز بزنند. روش من این نیست."

مانند هر موسیقیدان ایرانی که بارها در کشورهای غربی برنامه اجرا میکند،کیهان کلهر هم که مدتی در نیویورک زندگی کرده است(در سال 2003 به ایران بازگشت) ،به گفته ی خودش،به ناچار با مسائل سیاسی روبرو شده ست.اما او تاکید میکند که تنها یک سفیر فرهنگیست."ما همیشه درگیر سیاست هستیم"(می خندد)"برای اجرای یک کنسرت میرویم و یک دفعه!سوالهای سیاسی درباره ی حکومت! رئیس جمهور! و...
به خاطر همین مسایل گروه موسیقی استاد شجریان،استاد علیزاده،استاد کلهر و همایون شجریان را "اساتید موسیقی پارسی"(The Masters of Persian Music) نام نهادند،نه "موسیقی ایرانی"
"به خاطر دلایل سیاسی ، ما نمیخواستیم مردم فکر کنند که گروه ما ربطی به مسائل روز سیاسی ایران یا آمریکا یا هر فرهنگ دیگری دارد"
توضیح میدهد:"فرهنگ پارس(Persia) (که نامش در 1935 به ایران تغییر یافت) به زمانهای خیلی دور بر میگردد .وقتی میگوییم پارس منظورمان مرزهای امروز ایران نیست."
ملودیهای سنتی ایرانی، الهام بخش قسمت عمده ی "شهر خاموش" بوده اند.اجرایی که قطعاتش توسط کلهر آهنگسازی و تنظیم شده اند.همچنین Colin Jacobsen (نوازنده ی ویولن)،نوازنده ی ایرانی سنتور،سیامک آقایی، Jeffrey Beecher (نوازنده ی ویولن سل)،Mark Suter (نوازنده ی سازهای ضربی) به نوازندگی پرداخته اند.

 آلبوم با قطعه ی “ASCENDING BIRD”(الهام گرفته از داستان افسانه ای پرنده ای که میخواست تا خورشید پرواز کند) بر پایه ی یک ملودی است که Cords و Jacobsen در هنگام سفر به ایران شنیده بودند.این قطعه با نجواهای سودایی ملودی آغاز میشود و ناگهان به نوای شوریدگی و شیدایی بدل میشود.

 در قطعه ی "پرواز"،با زمینه ی  همان قطعه ی قبلی کلهر سه تارنوازی  شفاف و بیدادگری میکند که صدای ساز بی قرار و پر التهابش بالای صدای سازهای زهی دیگر است.

آلبوم با قطعه ی "محبوبم! مگذار من دلسرد شوم"که نامش از شعر یک نویسنده ی ترک درباره ی عاشقان بیطالع برداشته شده ست یک قطعه ی مهیج است که آمیزه ای از موسیقی قرون وسطایی ایتالیایی میباشد که از منشور موسیقی خاور میانه عبور کرده ست.

ببینید:

کیهان کلهر و کوارتت زهی بروکلین رایدر I

کیهان کلهر و کوارتت زهی بروکلین رایدرII

اجرای ۱۴ ژانویه ۲۰۰۸
بروکلین،نیویورک

با سپاس فراوان از دوست و همراه عزیز,"نانا" که متن ترجمه شده را اصلاح فرمودند.

منابع:
NY times
brooklynrider.com

 ساز باستانی تنبور که تنها توسط نوازنده هایی در دو منطقه ی "گوران" و "صحنه "در کرمانشاه نواخته میشد ،توسط پورناظری به سازی جهانی شهرت یافت.در نیمه های سال 1359 گروهی در کرمانشاه به رهبری کیخسرو پورناظری شکل گرفت که اعضای آن همه دست بر این ساز داشتند .این گروه از اولین گروه نوازیهای ساز تنبور،پس از گروه امرالله شاه ابراهیمی محسوب میشود.فعالیتهای گروه تنبور شمس از برگزاری کنسرت در کرمانشاه شروع شد و پس از آن،اعضای این گروه ،کیخسرو پورناظری،علی اکبر مرادی،سید خلیل عالی نژاد ،گل نظر عزیزی،سیاوش نورپور،عبدالرضا رهنما و کیهان و کامران کلهر که بعضی از آنها شاگردان تار و سه تار پورناظری بودند،به همراه شهرام ناظری در سال 1361 دست به انتشار اولین آلبوم خود"صدای سخن عشق" میزنند که این آلبوم در زمان خود بسیار مطرح میشود.قطعات این آلبوم و نوای تنبور  نوازنده های آن به سرعت مرزهای ایران را پشت سر میگذارد و به اروپا و امریکا هم میرسد و گروه به همراه شهرام ناظری به اجرای کنسرت در کشورهای مختلفی چون کانادا، آمریکا، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، آلمان، بلژیک، سوئیس، چین، هند، ازبکستان و کردستان عراق می پردازند.

در سالهای جنگ ایران و عراق،اعضای گروه "تنبور شمس" به خط مقدم میروند و در اردوگاهها و سنگرهای رزمندگان به اجرای برنامه میپردازند.پورناظری در این باره میگوید:" خیلی کار مشکلی بود.ما که رزمنده نبودیم ولی بالاخره میخواستیم سهمی در روحیه دادن به رزمنده ها داشته باشیم.واقعا هم موثر بود در جبهه کرمانشاه و غرب ،طرفهای سومار پیش رزمنده ها میرفتیم و برایشان ساز میزدیم.این کنسرتها و برنامه ها خیلی خیلی در روحیه رزمنده ها تاثیر داشت و بسیار استقبال میکردند."

کیهان کلهر میگوید:" تلفیق موسیقی و جنگ برای من چيز جديدي بود. من هم جوان بودم - حدود پانزده، شانزده ساله - و برادرم نيز همراه ما بود كه دف مي زد. يك گروه ده، دوازده نفره بـوديم و بدون توقع و چشمداشتي تصميم گرفتيم اين كارها را در جبهه ها كنسرت بدهيم . مـا را خـط اول نمي بردند، پادگان هايي مي رفتيم كه به خط مقدم نــزديــك بـود و آنـجـا سـربـازان يـا كساني كه مي خواستند به مرخصي بروند، جمع مي شدند. البته صداي توپ و تانك را مي شنيديم . آن موسيقي حتي زبانش هم كردي بود و شايد خيلي از كساني كه در جبهه ها بودند زبان كردي را نمي دانستند، ولي همين باعث مي شد فضا تغيير كند. بعضي وقت ها ضبط صوت مي آوردند و صدا را ضبط مي كردند. براي ما هم خيلي جالب بود، مي رفتيم با آنها غذاي سربازي مي خورديم و شب در پادگان ها مي مانديم."

سال 1375 اوج کار گروه تنبور شمس است تا بعد از آن ،به گروه "شمس"تغییر نام دهند.انتشار آلبوم "حیرانی" در این سال ،اتفاقی را در زمینه ی فروش موسیقی سنتی ایران رقم میزند.

پس از مدتی اعضای گروه آن را ترک میکنند و از گروه "تنبور شمس" تنها نامی باقی میماند اما سرپرست گروه ناامید نمیشود و پسران خود تهمورس و سهراب را جایگزین نوازندگانی چون عالی نژاد ،مرادی و عزیزی میکند و پس از مدتی،نام گروه را "شمس" می گذارند.گروه دوباره جان تازه ای میگیرد و به کار خود ادامه میدهد.پورناظری ها به همراهی و همدلی هم به انتشار آلبومهایی چون "افسانه تنبور"،"نیشتمان"، "مستان سلامت میکنند"،"دیار مهر" و "پنهان چو دل" میپردازند.

منابع:  

مجله ی همشهری جوان.حاشیه ی مصاحبه ی آقای کیخسرو پورناظری.

 روزنامه ی آفتاب یزد.

         ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

برای دیدن تصویر در اندازه ی اصلی کلیک کنید

گروههای برگزارکننده ی "بزرگداشت مولانا" در هالیوود باول:

یویوما و آنسامبل جاده ی ابریشم

گروه کیهان کلهر به همراه حمیدرضا نوربخش

نورمحمد درپور

دراویش قادری کردستان

دراویش دمشق به همراه شیخ حمزه شکور       

استاد کابلی             خطاط

شهره آغداشلو         گوینده ی اشعار

ایرج گرگین                گوینده ی اشعار

منبع

در سال 1998 یویوما ایده تشكیل پروژه موسیقی جاده ابریشم را ارائه داد. اصلی-ترین و مهم ترین هدف این طرح تبادل فرهنگی میان كشورهای صاحب تمدنِ حاشیه جاده ابریشم و كشورهای اروپایی،(...)

برای مطالعه ی ادامه متن به "ادامه ی مطلب" مراجعه کنید.

دانلود بروشور گروه جاده ی ابریشم^۱

آلبوم"ناممکنهای جدید"-2007/بشنوید^۲

نمایشگاه عکس نوازندگان جاده ی ابریشم^۲

در این قسمت میتوانید جملاتی از نوازندگان گروه و عکسهای شخصی آنها را ببینید.همچنین میتوانید صدای ساز هر یک را به تنهایی بشنوید. 

ببینید/مصاحبه ی استاد کلهر در جاده ی ابریشم^۳

برای دیدن اطلاعات بیشتر در این رابطه به "ادامه ی مطلب" مراجعه کنید.  

منبع مقاله

The Silk Road Project

۱-دانلود Adobe reader

۲-دانلود نرم افزار فلش

۳-دانلود Quick time player

اگر يادتان بيايد چند سال پيش در بازار موسيقى ايران آلبومى توسط «آواى دوست» منتشر شد به نام «جاده ابريشم »كه اين آلبوم با فروش بسيار خوب و استقبال اهالى موسيقى روبه رو شد.اول همه فكر مى كرديم كه اين اثر، تماماً كار «كيهان كلهر »است اما با نيم نگاهى به قطعات و نام سازندگان و تصاوير آنها در جلد اين آلبوم متوجه مى شديم كه «جاده ابريشم» يك كار تيمى بوده كه زير نظر «يويوما» ويولونيست مطرح دنيا- كه لقب بهترين نوازنده ويولن سل دنيا را از آن خود كرده - اداره مى شده.گروه راه ابريشم در سال ۱۹۹۸ توسط يويوماى ژاپنى تأسيس مى شود و تا به حال همچنان فعاليت هايش را به شكل پويا و فعال حفظ كرده است و هر ساله سعى مى كنند با برگزارى كنسرتهاى مختلف، كارگاه هاى موسيقى، جلسات آموزشى و...حضورشان را به دنيا اعلام كنند.

آلبومى كه در ايران تحت عنوان «جاده ابريشم» منتشر شد در واقع بخشى بود از يك كار گروهى جمعى كه توسط آهنگسازان و نوازندگان مختلف در سراسر دنيا در پروژه اى به همين نام.سالهاست كه اين موسيقيدانان در پروژه موسيقايى راه ابريشم كنار هم ساز مى زنند، در تورهاى مختلف كنسرت برگزار مى كنند، آلبوم منتشر مى كنند و گاهى هم پروژه هاى مختلفى مانند پروژه هاى ساخت موسيقى فيلم مى گيرند و روى آنها كار مى كنند.در آلبوم «راه ابريشم»، همه قطعات از ساخته هاى «كيهان كلهر» نوازنده كمانچه و «ژائو ژيپينگ»رئيس كنسرواتوار موسيقى ملى چين بودند.

در قطعات اول باغلاما بارها و بارها كمانچه را دعوت مى كند، و بعد صداى كمانچه از دورها آهسته نزديك و نزديك تر مى شود. باغلاما آواهاى ترك و گاه تركمن مى نوازد و كمانچه تم هاى ملودى كردى و بعد جاهايشان را عوض مى كنند و حرف هايشان را از زبان هم مى زنند. اگرچه نواى منتشرشده از دو ساز متفاوت است. لحن ها بسيار شبيه هم هستند. كلهر در اين زمينه مى گويد: «اين آلبوم پيشرفته ترين دو نوازى است كه تا به حال در تمام زندگى حرفه اى ام و در تمام همكارى هايم داشته ام، گفت وگويى است كامل. بخصوص اينكه جنس و فرهنگ اين دو موسيقى يكى است، چون موسيقى آسياى مركزى و آسياى صغير يكى است، آدمهاى آن هم مثل هم فكر مى كنند. سيستم موسيقى شان هم يكى است، حتى برخى از مقام هاى موسيقى اين نواحى از مقام هاى ايرانى گرفته شده. طبيعى است كه اين خويشاوندى جايى بروز بيرونى پيدامى كند. شايد بتوان از همان مثال هميشگى دوبچه دوقلو استفاده كرد كه در دو كشور جدا از هم زندگى كرده اند، ممكن است به يك زبان حرف نزنند، اما شباهتشان از فرسنگ ها دورتر هم پيداست، مختصات مختلف دارند اما برادرند.
اگرچه آشكارا ردپاى آهنگسازى كلهر در تمام قطعات پيداست، اما او صرفاً طراح اين نقشه بوده است و آهنگ سازى ها دونفرى انجام شده. در واقع روى اين نغمه هاى محلى كه سالها پيش از اين ساخته شده اند، مشتركاً فكر شده و مقام هاى مناسب آن كار انتخاب شده اند. در بخش هاى مختلف گاه صدايى شبيه به صداى سازهاى كوبه اى هم شنيده مى شود. اما اين صدا تنها صداى ضربات كوتاه روى باغلاماست. كلهر در طول اين سالها نشان داده است خيلى علاقه مند نيست كه دورش را شلوغ كند و گروهش را بزرگ تر، بلكه بيشتر به اين علاقه مند است كه صدايش را واضح تر و عميق تر به گوش مخاطب برساند.
تكرار در اين آلبوم، همچون اغلب آلبوم هاى موسيقى محلى يك اصل محسوب مى شود. در قطعات ۵ تا ۹ «تا بيكران دور دست» اغلب جمله هايى را مى شنويم كه اصلشان يكى است اما با لحن هاى گوناگون نواخته شده اند. اين فرم نواختن از بداهه پردازى شروع شده است و به همان شيوه ادامه پيداكرده است و گاه در اين تكرارها، لحظات شگرف خلق شده اند: «فقط يك بداهه نواز خوب مى تواند يك جمله را به ۱۰ شيوه گوناگون بنوازد، به نوعى يك ورزش ذهنى است»، اين تكرار هميشه در فرهنگ شرق وجودداشته. در ابيات مختلف يك غزل، يك مضمون بارها و بارها تكرار شده و هر بار به شكلى، يا مثلاً واقعه عاشورا هنوز هرسال تعريف مى شود و مردم هم دوست دارند آن را بشنوند. اما هربار از يك زاويه. اين تغييرات است كه هويت يك چيز واحد رامى سازد. به نظر من نامش را نمى توان تكرار گذاشت، نامش را شايد بتوان به ريشه فرورفتن گذاشت. همين ويژگى موسيقى ايرانى است كه باعث مى شود پاپ، راك، بلوز، جاز و حتى موسيقى كلاسيك غربى حرف خاصى براى زدن پيش آن نداشته باشند.»
شايد درمورد تك تك قطعات اين آلبوم بتوان حرف هاى ضد و نقيضى زد، اما آنچه «تا بيكران دوردست» را تبديل به ساختارى واحد و اثرى كرده است .

کاسه صوتی این ساز از چوب توت است که با برش‌هایی از عاج تزیین شده است.

معمولاً از زیر شیطانک کمانچه تا زیر دهانه کاسه در کمانچه‌های پشت بسته 28/5 و در کمانچه‌های پشت باز 31 سانتی متر است که این اندازه‌ها در کمانچه‌های نقاط مختلف کشور نسبی هستند ترکیب صدایی کمانچه آن را از نوع سازهای زیر صدا قرار داده البته در کمانچه‌های آلتو یا باس صدا نسبتاً یک اکتاو بم تر  است در قدیم کمانچه را سه تار پارسی می گفتند کمانچه را معمولاً با دو کوک چپ و راست کوک می‌کنند چپ کوک معمولاً برای همراهی با خوانندگان زیر صدا (عمدتاً خانمها) و راست کوک معمولاً برای همراهی و جواب آواز بم صداها (عمدتاً آقایان) البته تمامی مطالب گفته شده نسبی هستند مثلاً در بعضی نقاط ایران ممکن است طول دسته کمانچه به 35 سانت هم برسد .

این ساز علاوه بر شکم-دسته و سر-در انتهای تحتانی ساز پایه ای نیز دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می گیرد.شکم ساز کروی و مجوف است که مقطع نسبتا کوچکی از آن در جلو به دهانه ای اختصاص یافته و روی دهانه پوست کشیده شده این پوست معمولاً پوست دل گاو، پوست ماهی، پوست آهو و غیره می‌تواند باشد و بر روی پوست-خرکی-تقریبا شبیه به خرک تار و نه کاملا عمود بر سیم ها قرار گرفته است.

دسته ی ساز-در واقع لوله ای تو پر-و به طور نامحسوس به شکل مخروط وارونه خراطی شده است.انتهای بالائی این لوله مجوف شده و در طرف جلو شکاف دارد که نقش جعبه ی گوشی ها را می یابد-دسته فاقد دستان است. دسته کمانچه بر خلاف کاسه تقریباً در یک شکل ساخته می‌شود. جنس دسته از چوب گردو و قطر آن در شیطانک 37 میلی متر و در محل اتصال به کاسه 31 میلی متر است. طول دسته کمانچه 31 سانتی متر است.

سر ساز متشکل از جعبه ی گوشی ها که در دو طرف آن هر یک دو گوشی کار گذارده شده و یک ((قبه))که در بالای جعبه قرار گرفته است.سر در واقع ادامه ی خراطی شده ی دسته است.طول ساز از ته پایه سر قبه حدود 80 سانتی متر است.

قسمت اصلی کمانچه کاسه آن است که به صورتهای مختلف ساخته می‌شود. کاسه کمانچه هنوز از نظر جنس چوب، اندازه‌ها و شکل یکسان و تثبیت شده نیست. از نظر شکل، کاسه‌ها را به صورت کروی یا مخروط ناقص درست می‌کنند. کاسه‌هایی که به شکل مخروط ناقص هستند اکثرا پشت باز ساخته می‌شوند.

استفاده از این کمانچه‌ها در قسمت‌های مرکزی ایران به خصوص در لرستان متداول است. این کمانچه‌ها صدایی پر قدرت و شفاف دارند و چون کاسهٔ سبک دارند، اجرای قطعاتی که نیاز به چرخیدن سریع کمانچه دارد بر روی این کمانچه‌ها آسانتر است و این امتیازی است برای این نوع کمانچه. این کمانچه‌ها اغلب سه سیم دارند ولی این روزها به تدریج دارای چهار سیم می‌شوند.

 کمانچه‌های پشت باز معمولاً از چوب توت و به صورت یک تکه ساخته می‌شوند. کاسه‌های کروی به دو صورت یک تکه و ترکه‌ای هستند، در کمانچه‌های ترکه‌ای کاسه از به هم چسبیدن ترکه‌هایی که در روی قالب خم شده‌اند ساخته می‌شود. ضخامت این کاسه‌ها کم است و به همین دلیل کاسه سبک است و چرخیدن کمانچه به سهولت صورت می‌گیرد. کاسه‌های یک تکه از چوبهای مختلف ،معمولاً از گردو خراطی می‌شود.

وزن کاسه از کاسه‌های ترکه‌ای بیشتر و چرخش کمانچه تا حدی مشکل است.صدای این نوع کمانچه‌ها زیاد مطلوب نیست، کمانچه‌هایی ساخته می‌شود که تقریبا کروی است و از چوب توت به صورت دو تکه ساخته می‌شود، این کمانچه‌ها چون دست باز هستند در تنظیم شکل و ضخامت و اندازه‌های دهانه کمانچه دقت بیشتری دارند و خوش صدا هستند.

قطر بیرونی کاسه کمانچه موسیقی سنتی معمولاً 20 سانتی متر است، در حالی که در مناطق مختلف ایران اندازه کاسه کمانچه متفاوت است، ترکمنها کمانچه با کاسه‌های بسیار کوچک می سازند. در نقاط دیگر دنیا نیز که سازهایی شبیه به کمانچه ما دارند کاسه‌ها کوچک و غالبا از پوست نارگیل ساخته می‌شود.

کمانچه ی امروزی دارای چهار سیم است(می گویند که کمانچه در قدیم فقط سه سیم داشته-احتمالا از زمان ورود ویولن به ایران-به تقلید از این ساز-سیمی بر کمانچه افزوده اند.)و کوک(یا نسبت فاصله ی سیم ها به یکدیگر)در دستگاه های مختلف موسیقی ایران تفاوت می کند.معمول ترین کوک این است که سیم های اول و دوم نسبت به هم فاصله ی ((چهارم یا پنجم)) داشته-سیم سوم یک اکتاو بم تر از سیم اول- و سیم چهارم یک اکتاو بم تر از سیم دوم باشد.

طرز نواختن_نوازنده ی ساز در حالت نشسته پایه ی کمانچه را روی زمین یا زانو قرار می دهد- در صورتی که پایه ی ساز نوک تیز باشد-آن را روی زمین می گذارند-در این صورت نوازنده روی زمین می نشیند.در هر حالت- ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می چرخد و همین عمل تماس آرشه را با سیم ها آسان تر می سازد.نوازنده ساز را به طور قائم به دست چپ می گیرد و انگشتان همان دست را روی سیم ها در طول دسته می لغزاند و آرشه را به دست راست گرفته به سیم ها تماس می دهد. آرشه کمانچه، که اسم اولیه اش کمانه بوده است، تشکیل شده است از یک چوب که از یک طرف انحنا دارد با بلندی 60 سانتی متر و موی دم اسب. موی آرشه کمانچه بر خلاف سازهای زهی غربی بر روی چوب محکم کشیده نمی‌شود، بلکه نوازنده است که به هنگان نوازندگی به تناسب احساس فشار را بر روی سیم تغییر می دهد. چگونگی صدای کمانچه به عواملی بستگی دارد که بعضی از آنها از این قرارند:

جنس چوب، ضخامت در نقاط مختلف کاسه، شکل کاسه، اندازه‌های کاسه، چگونگی سطح کاسه از نظر تراش، نوع و ضخامت پوست، جنس و شکل و اندازه و محل قرار گرفتن خرک، چگونگی شیطانک، جنس سیم، زاویه اتصال دسته به کاسه.

برای ساختن کمانچه‌ای با صدای دلخواه ضمن در نظر داشتن عواملی که گفته شد سالها تجربه لازم است.

وسعت صدای کمانچه به ترتیب زیر است:

این ساز نقش تکنوز و همنواز-هر دو را به خوبی می تواند اجرا کند.

کمانچه- سازی ملی(و شهری) است.

نوازندگان مطرح حال حاضر اين ساز عبارت‌اند از اردشیر کامکار، داود گنجه‌ای، کيهان کلهر، سعيد فرج پوري، علی اکبر شکارچی، فرج علیپور، هادی منتظری و سینا جهان آبادی

کمانچه با صدای تو دماغی مربوط به سبک قدیم این ساز و در واقع شیوهٔ کمانچه نوازی استاد اصغر بهاری است. اما امروز غیر از این سبک شیوهٔ کمانچه نوازی نوین هم وجود دارد که کیهان کلهر آن را بارورتر کرده.

برای دیدن تصویر در اندازه ی بزرگتر کلیک کنید

The kamancheh is a spike fiddle. It has a small round wooden body with a spike protruding from the base, a sound table made of animal skin, and a cone-shaped neck. The kamancheh rests on the player’s knee or on the ground and the instrument is twisted on the spike to meet a bow.The kamancheh is played in the tradition of improvised music known as maqam [mah KOM]. The elegant, warm sound of the kamancheh calls to mind the sound of a human voice. Therefore the instrument lends itself to solo virtuoso playing. It is usually played alone or in small ensembles. The first known written reference to the kamancheh dates from the 12th century C.E. For centuries the kamancheh has been revered as an exceptional instrument for use in courtly, folk, religious and secular settings