صحبتهای استاد کلهر درباره ی "شهر خاموش"(mp3)

آوای کمانچه در کرانه های امریکا(flash.صحبتهای استاد کلهر درباره ی بزرگداشت مولانا در هالیوود باول+عکس)

مصاحبه توسط مجید رئوفی، سمیه قاضی زاده
شهروند امروز- شماره شصت و چهار- یکشنبه سی و یک شهریور هشتاد و هفت.

بخوانید:

بخش نخست مصاحبه
یادداشت حسین علیزاده درباره ی کیهان کلهر(هفته نامه شهروند)

 سال گذشته،سال یادبود شاعر ایرانی قرن سیزدهم ، مولانا بود.کسی که به تازگی، پیامهای صلح و عشق معنویش در میان مردم روشنفکر غرب طنین انداخته ست.امسال دهمین سال تاسیس گروه جاده ی ابریشمِ نوازنده ی ویولنسلِ همیشه کنجکاو، یویوماست. کسی که جاده ی موسیقیاییش از چین به مدیترانه راه دارد و دقیقا از میان ایران میگذرد.
پس پیوند دادن میراث مولانا و کنجکاویهای یویو ما در هالیوود باول،شنبه شب،بعنوان قسمتی از برنامه ی سه و نیم ساعته ی شعر و موسیقی ایران کار سختی نبود.
یویوما و گروهش تا ساعت 10:35 دقیقه ی شب روی صحنه نیامدند و بعد هم تنها، قطعه ی "آبی،همچون شبهای فیروزه ای نیشابور" که توسط عضو قدیمی جاده ی ابریشم،کیهان کلهر،ساخته شده  بود را همچون سال 2002 در رویس هال و 2005 در هالیوود باول،اجرا کردند. از چندین قطعه ای که کلهر برای جاده ی ابریشم ساخته،"آبی همچون شبهای فیروزه ای نیشابور" محبوبتر و معروف تر است.
در هر حال،کسانی که در اصل برای دیدن یویوما آمده بودند،ناخواسته وارد مسیر فرهنگ ایران با تمام جزئیاتش شدند. هالیوود باول با طرح های ایرانی نورپردازی شده بود و استاد کابلی،خطاط، روی استیج دیده میشد که در حال خطاطی بود  و در همان زمان تصویرش بر پروژکشن ها نشان داده میشد.
شهره آغداشلو(بازیگر) به انگلیسی و ایرج گرگین(روزنامه نگار) به فارسی,اشعار مولانا را میخواندند.
نور محمد درپور،با دستار سپیدش برای اولین بار در خارج ار ایران برنامه اجرا میکرد و با لرزاندن سیمهای دو تارش و خواندن اشعار مولانا با صدایی که در آن هوای آزاد پژواک پیدا میکرد، غوغا به پا کرد.
دراویش قادری کردستان نیز در اولین اجرایشان در آمریکا، در حالی که گویی کاملا از خود بی خود شده بودند مدام ریتمها را بر دفهایشان عوض میکردند و در آخر هم در حالی که به خلسه فرو رفته بودند موهای مشکی بلند خود را تکان میدادند.
با تندتر شدن نورپردازی باول،دراویش دمشق با همراهی شیخ حمزه شکور و آنسامبل الکندی، آرام آرام در حال چرخیدن،بر روی صحنه آمدند و چرخیدنشان سریعتر و سریعتر شد،لباسهای سپیدشان مثل چتر به هوا بلند شده بودند.
کلهر و به طور شگفت انگیز،گروه جامع و مختصر موسیقی سنتی ایرانیش،قطعه ای طولانی و ساختاریافته و با شکوه را اجرا کردند. انعطاف پذیری و نوع  صدای ساز یویوما و کلهر گاهی از هم تشخیص دادنی نبود.
تابلوی قطعه های موسیقی با لذت و ذوق توسط نوازندگان سازهای زهی غربی و نوازندگان گروه کلهر مورد تیراندازی قرار میگرفت. همچنین نوازندگان در قسمتهایی بداهه نوازی میکردند و انرژی و توانشان آنقدر بود که شنونده ی خسته را به وجد آورد.

منبع

  مصاحبه توسط مجید رئوفی، سمیه قاضی زاده
شهروند امروز- شماره شصت و چهار- یکشنبه سی و یک شهریور هشتاد و هفت

برای مطالعه ی متن به ادامه ی مطلب رجوع کنید.

او جهانی ترین موسیقیدان ایرانی است

آشنایی من و آقای شجریان و آقای کلهر به پیش ازهمکاری چهارنفره ما درگروه پیشین مان باز می گردد.آقای شجریان را قریب به سی سال پیش و به واسطه همکاری جسته و گریخته مان می شناختم و اقای کلهر را مدتی بعد.بیشتر فعالیت من بر موسیقی سازی متمرکز بود تا اینکه 15 سال پیش برای تدریس موسیقی ایران در یکی از دانشگاههای هنری امریکا به مدت یکسال به کالیفرنیا رفتم و در انجا با کیهان کلهر ملاقات داشتم.انجا کنسرت هایی برگزار کردیم که اقای حدادی هم در کنارمان بود.طی ان سالها،بسیاری از هنرمندان  و علاقه مندان موسیقی اصرار کردند که با اقای شجریان کارهای مشترکی انجام دهیم.آقای کلهر این ماجرا را دنبال کرد.انستیتوی ورلدموزیک که یکی از بزرگ ترین کمپانی های موسیقی ملل و از برنامه گزاران کنسرت های این سبک در امریکاست،از ما برای برگزاری کنسرتی در این کشور دعوت کرد که مذاکرات و گفت و گو ها با اقای کلهر انجام می شد.بلاخره  این موضوع به نتیجه رسید و دیگر من در کنار دو دوستم بودم ،شجریان دوست قدیمی ترم و کلهر دوست جوان ترم.واقعا این دوره همکاری ،حس و حال خوبی  برای همه ما داشت و ما واقعا به هم احساس  نزدیکی و دوستی می کردیم.اگر ان کار را شروع کردیم به دلیل همان احساس نزدیکی بود و اگر هم تمام شد باز به دلیل حفظ ان دوستی بود.دلمان نمی خواست که کارمان به کاری روزمره و تکراری تبدیل شود و مردم صرفا به خاطر اینکه چند اسم را کنارهم می بینند.به کنسرت ما بیایند.در ان گروه تا جایی که موسیقی ما را ارضا می کرد ،به کارمان ادامه دادیم و بعد هرکدام از ما بیشتر سعی کردیم به فعالیت های شخصی خودمان برسیم.به ویژه اینکه همه ما افراد گرفتاری بودیم و باید به مسوولیت مان در پروژه های دیگر می رسیدیم .در طول سال هایی که کلهر را شناختم ایشان را واقعا از نظر خلاقیت در موسیقی بسیار خوب دیدم.و عموما حس بسیار خوب و نزدیکی به اثار ایشان دارم.یادم می اید اولین بار نوازندگی ایشان را وقتی بسیار کم وسن سال بودند، در گروهی دیدم.در میان اعضای  ان گروه اقای کلهر  و نوازندگیشان واقعا برجسته تر بود.دیدم نوازنده ای انجا نشسته که مجنون وار ساز می زند و انگار با سازش یکی شده است..کیهان کلهر اصلا خود را به فرمول ها و شیوه های دیکته شده نوازندگی پایبند نمی کند و اساسا نوازنده ای است که به خود و سازش،فرصت آزاد شدن از این قید وبند ها را می دهد.به معنای کامل کلمه ،با سازش پرواز می کند.جدا از تکنیک بالای او در نوازندگی،یکی از ویژ گی های برجسته کلهر ،حرکات دلنشین با سازش است که ضمن طبیعی بودن ،برای اجرای زنده بسیار مناسب و دیدنی است. هم محتوا دارد و هم تکنیک و هم تماشایی است.

 تکنیک کمانچه کلهر،واقعا متفاوت است و او خود را به شیوه های سنتی نوازندگی و جملات کلاسه بندی شده و نگاه های تک بعدی به کمانچه محدود نکرده است.یعنی به خود نمی گوید که چون سازم ساز سنتی ایرانی است پس باید تنها به یک شکل  وشیوه  به ان بنگرم.او در این ساز ایرانی ،ایران را با تمام فرهنگ هایش در نظر گرفته است و سازی چون کمانچه را  که اتفاقا در بافت های مختلف فرهنگی بستر دارد.با همین دیدگاه نواخته است.مثل نگاهی که من به تار و سه تار دارم.برای من مهم نیست که در دوره قاجار چگونه تار می زده اند.برای من،تاریخ فرهنگ ایران مهم است و قاجار را به عنوان تاریخ موسیقی ایرانی قلمداد نمی کنم.

در همان روزهای ابتدای همکاری از این ویژگی کلهر بسیار لذت بردم و بعد از ان بود که کلهر ثابت کرد نگاهش بسیار فراتر از این ماجرا است.او به موسیقی نواحی ایران نگاه ویژه ای داشت و بعد ها هم دید ویژه خود را به موسیقی  جهانی آشکار کرد.کلهر در عین اینکه اصالت موسیقی ایرانی را حفظ می کند.به تکرار مکررات تن نمی دهد. و موسیقی او بسیار زنده و پویا خلق می شود.کنسرت هایی که اقای کلهر و شجریان در ایران و سایر نقاط برگزار کردند.بسیار به نفع موسیقی ایرانی بوده و هست و ما هنوز از خاطره ان روزها لذت می بریم و هر ازگاهی که با آقای شجریان درباره کنسرت های خارج از ایران در ان روزها و اتفاقاتی که در کنسرت ها می افتاد.صحبت می شود.حس خوبی پیدا می کنیم.کنسرت دادن درایران کار واقعا دشواری است. و هر از گاهی دلمان می خواهد که به خارج از ایران برویم  و با خیال راحت ساز بزنیم و برنامه اجرا کنیم.به هرترتیب ،این اجراها موسیقی ایران را به دنیا معرفی کرد و موسیقی ما را از پیله ناخواسته اش خارج کرد.ولی نکته تاسف آور این است که ما هنوز برای اجرای کنسرت در ایران مشکل مواجهیم.تنها آرزوی من همیشه این بوده و هست که در ایران کنسرت بدهیم اما واقعا لازم است که هراز گاهی به خارج از کشور برویم و اجرا داشته باشیم و بدون دغدغه و با احترام با ما رفتار شود.متاسفانه گاه چنان موضع گیری های زننده ای از سوی مسوولان موسیقی درباره آن می بینیم که موسیقیدان خجالت می کشد.

 امروز که قرار است ما با گروه  و افرادی جدید،کاری را در کنار کیهان کلهر آغاز کنیم،قطعا تکراری در کار نخواهد بود.اگر چه نمی توان پیش بینی کرد اما تلاشمان بر این است در ابتدا یه یک حس یکدست برسیم و بعد به صحنه بیاییم.بی شک تصمیم مان بر این است که کارهای متفاوتی را در کنار هم شروع کنیم.واقعا باید به وجود آهنگ ساز و نوازنده ای چون کلهر افتخار کرد.او با  سابقه 10-15 ساله وارد پروژه های بسیار بزرگی در جهان شد.که همین مساله هم باعث پیشرفتش شد.و به علت تاثیری که این پروژه های بزرگ داشتند موسیقی کلهر در سطح دنیا به خوبی معرفی شد.می توانم به جرات بگویم که کلهر شناخته شده ترین موسیقی دان ایرانی در دنیاست.البته هستند افرادی که در جای های معدودی معروف بوده اند اما این مطرح بودن،هم چون کلهر فراگیر نبوده است.ایشان به دلیل شرکت در پروژه های بزرگ و جهانی و همکاری با افراد بسیار معتبر جهانی راهی را باز کرد تا سازش و موسیقی ایران و نام کشورمان را در دنیا مطرح کند.به نظر من نباید با این مساله به صورت فردی برخورد کرد.به خصوص در وضعیت سیاسی ای که امروز .ایران در جهان قرار دارد.موسیقی ایرانی در زمینه خنثی کردن تبلیغات سوء علیه ایران بسیار موفق عمل کرده است.در حالی که در کشور خودمان برخورد با موسیقی سرشار است از بد فهمی  وبی مهری ها.در طول سه دهه گذشته همواره موسیقی نام خوشی از ایران در کشورهای مختلف به جای گذاشته  و بسیاری از بداندیشی ها را درباره ایران برهم زده است و کیهان کلهر به شکل خستگی ناپذیری نقشی بارز در این مسیر داشته است.نام کلهر با نام سازش و نام ایران در جهان معرفی شده است و باعث اعتبار موسیقی ایران و فرهنگ ایرانی شده است.  

با تشکر از آقای "علیرضا محمودی" که متن را برای وبلاگ آماده و ارسال فرمودند.

جشن تجلیل از "مولانا جلال الدین بلخی" ،شاعر  صوفی قرن سیزدهم و یکی از محبوبترین چهره های فرهنگی دنیا و درپی آن موسیقی و آواز و رقص ایرانی،بیست و هفتم سپتامبر در هالیوود باول به نمایش درخواهد آمد.بیشتر از بیست هنرمند در این جشن باشکوه فرهنگ و موسیقی ایران شرکت دارند.یویوما و آنسامبل جاده ی ابریشم به عنوان مهمانان ویژه،در کنار گروه کیهان کلهر،دراویش قادری کردستان، دراویش دمشق به همراه شیخ حمزه شکور و نور محمد درپور.

برنامه در غروب با اجرای اثر تحسین آمیز کیهان کلهر ،"آبی،همچون شبهای فیروزه ای نیشابور"توسط گروه جاده ی ابریشم آغاز میشود که تجلیلیست از شهر باستانی نیشابور،در امتداد جاده ی ابریشم و در شرق ایران، خراسان ،محل تولد مولانا و همچنین مهد ادبیات نوین پارسی و فرهنگ و هنر.
گروه کیهان کلهر تاویل تازه ای از موسیقی سنتی ایران را با نوازندگان سازهای کمانچه،نی(سیامک جهانگیری)،سنتور(سیامک آقایی)،تار (فریبز عزیزی و صهبا مطلبی)و تنبک(پژمان حدادی) و با آواز "حمیدرضا نوربخش "،خواننده ای از نسل نو، ارائه میدهد.
درویشان دمشق با همراهی شیخ حمزه شکور و آنسامبل "الکندی" رقصی را اجرا میکنند که در آن دراویش به سمت چپ بدنشان میچرخند و دستهایشان را در حالت دعا  قرار میدهند و  به تمرکز و تفکر و تعمق میپردازند و در پایان به وحدت الهی میرسند.
نورمحمد درپور ،دوتارنواز خراسان شمالی که برای پرداخته های شگفت انگیزش برای اشعار مولانا مشهور است نیز به اجرای برنامه میپردازد.
دراویش قادری کردستان نیز آیین باستانی تصوف را که شامل خواندن اشعار مولانا با سازهای ضربی و حرکات بدن است، ارائه میدهند.
مکمل این سفر موسیقیایی، شعرخوانی به دو زبان انگلیسی و فارسی توسط شهره آغداشلو و ایرج گرگین است.اشعار مولانا همچنین با خط استاد کابلی،یکی از بهترین خطاطان ایران، بر پروژکشن ها به نمایش درخواهد آمد.

اشعار مولانا،در طول این قرون،مرزهای جغرافیایی و نژادی را پشت سر گذاشته ست.اشعار او اگرچه به فارسی نوشته شده اند اما به بسیاری از زبانهای دنیا ترجمه شده و هنرمندان و نویسندگان و متفکران زیادی را در طول تاریخ تحت تاثیر قرار داده ست.

BBC news او را "محبوبترین شاعر در آمریکا" معرفی کرده است و طرفداران مختلف او شیفته ی ستایشهای او از عشق حقیقی (عشق روحانی نه عشق زمینی) و اعتقاد او به استفاده ی معنوی و روحانی از موسیقی و رقص شده اند.برای او موسیقی راهی بوده ست برای سفر سخت مرگ و رستاخیز روح.درمیان تمام صوفیان ،مولانا همچون یک پیامبر است که که دین مشخصی ارائه نداده ست.

در همین وبلاگ بخوانید:کیهان کلهر در هالیوود برای مولانا مینوازد
بیشتر: +  +  +  +  +  +  +